A i T o R . . . . .

Pako Aristi (“Euskal Herria zer den”ren idazlea) Azpeitian jaio zen, Urrestilla auzoan, 1963ko irailaren 17an. Idazle izateaz gain, kazetaria ere bada, EHUn lizentziatu zen kazetaritzan eta kazetari izan da, besteak beste, Euskadi Irratian, Herri Irratian eta EiTBko gidoilaria izan da ere. 1992an eta 1993an Rikardo Arregi saria irabazi zuen. Hainbat nobela, narrazio, poesia eta artikuluren egilea da.

Karmele Jaio “Atzerako zenbaketa”ren idazlea da. Karmele Jaio Gasteizen, Arabako hiriburuan jaioa da, 1970eko martxoaren 19an.  Idazle honek idatzitako narrazioen artean “Hamabost zauri” (2004koa), eta “Zu bezain ahul (2007koa) daude; nobelen artean berriz, “Amaren eskuak”, non arrakasta handia izan du eta gaztelerara itzuli da.

Paddy Rekalde “Gaztetxearen hutsuneari begira berbetan” istorio laburraren idazlea da. 1964ko irailaren 5ean jaio zen Bilboko Deustu auzoan. Idatzitako narrazioak “Aizu Paddy!” (1997. urtean idatzia) eta “Whiskey koloreko gauak” (1999koa); idatzi duen eleberri bakarra “Rebel Mayo Colorao” da, 2002. urtean; eta idatzi dituen poemen artean “Sex abaroa” (2000koa) eta “Bilbo dub kronikak” (2004koa) izan dira.

Unai Elorriaga “Puntapax”en idazlea da. Bilbon jaio zen 1973ko otsailaren 14ean, baina txikitatik Algortan bizi da. Euskal filologian lizentziatua da. Jada 3 eleberri kaleratu ditu, eta beste batzuk euskarara itzuli ditu.

Guztiak irakurriz, gehien gustoko izan dudan ipuina izan da gizon emakume horiena elkartzen direnak merkatal zentru batean. Emakumea alabaren urtebetze jaia ospatzeko lekuahartzera zihoan. Biak elkartzean gogoratu dute nola gazteetan behin baino gehiagotan arreman estuak eduki zituzte baino denbora igaro dela eta ez direla pertsona berdinak. Gustoko izan dut zeren eta denbora pasa ahala nabaritu gabe gauzak pilloa aldatze doazte eta guk ez gara konturatu ere egiten.

Telesailen eragina gazteengan: Kataluniako Ramon llull unibertsitateko irakasle talde batek telebistako telesail bat ikertzera ekin zieten. Los Serrano Tele5-eko sail famatua. Telesail hau eduki zituen hainbat urteko arrakasta garrantzitsua telebistaren munduan pertsona ugari ikusten zutelako. Bertan hainbat ari jorratzen ziren. Alde batetik, aitaren gorabeherak aipatzen ziren eta hauek zertsobait komikoak ziren, gehienetan, adibidez komikoak izan daitezke bidai batean hainbat arazoak eduki zituztenean indian agertu zirelako eta beraien joateko tokia australia zen eta ez komikoak baizik eta triste edo penagarriak ekonomi arazo larraik eduki zituztenean adibidez. Bestetik, gazteen amodioak kontatzen ziren eta familiaren barruanbi bikote osatu ziren, bi anai-arreba zaharrenak eta bi anai-arreba txikienak eta horren inguruan egoten ziren abenturak eta hauek gehienetan oso tristeak ziren edo oso alaiak . Atera zituzten ondorioak izan ziren gazteeok telesaileko pertsonei eredutzat hartzen ditugula gure bizitza normala eta egokia izateko gehienetan. Baita ere, ikerketa honen helburua izan zen jakitea nola ikusten zuten telesaileko gionistak eta zein estereotipotatik abiatzen ziren. Hasteko, estereotipotatik argiena esaten da neskak oso sentiberak direla eta mutilak berekoiak baino gero gehiago aipatzen ditu esaldi esanguratxu askoekin: Mutilek sexua dute bakarrik buruan, neskak ordea oso sentiberak dira ; Mutilek nekez maitamintzen dira, neskek ordea oso erraz ; jeloskortasuna erabiltzen da maitasuna neurtzeko telesailean, hau da, zenbat eta jeloskorrago egon bikotea geroz eta gehiago maite du ; mutilak berekoiak dira eta beraiengan pentsatzen dute soilik eta neskak prestatuagoak daude maitasunerako ; neskak mutilak baino helduagoak direla ; neskak erromantikoagoak direla eta bukatzeko sarritan entzuten ohi den esaldi famatu bat “ denak berdinak zarete “ . Nere ustez topiko edo estereotipo hauek betidanik egon dira mutil-emakume arremanetan eta baita ere beti egon dira kasu arraroak bi sexuen artean. Artikulu honek niretzat ez zait asko arritu zeren eta , dauden eta ikusten ditugun gauzak esatea oso erraza da eta pertsona hauen lana nire ustez ez da izan arrigarria eta bukatzeko zerbait esan beharko izan banien lan hau egin zuten pertsonei esango nien denbora ez galtzeko gauzak horiek egiten eta beste hainbat gauza arrigarriagoak ikertzeko.

Ipuin honen idazlea Bernardo Atxaga da. Bere benetako izena Jose Irazu Garmendia da. Asteasun jaio zen 1951-ren uztailaren 27an. Bere lehen ikasketak Asteasun eta Andoainen egin zituen baino batxilergoa Donostian. Garai horretan irabazi zituen bere lehen sariak eskola-umeentza eraturiko literatur lehiaketetan. Geroago, Bilbon ekonomian lizentziatu zen eta hango hainbat idazle ezagutu egin zituen, Gabriel aresti esaterako.

Textuingurua gaur egungo garaian ematen da. Ipuinaren protagonista Teresa izena du eta gaixotasun batengatik ezin da ondo ibili eta ezin du pertsona normal baten bizitza erritmoa eraman. Teresak, denbora pasa ahala idazten dihoa bere egunkari bat bere pentsamendu eta sentimenduekin. Gehienetean gauza txarrak esaten eta idazten oi ditu zeren eta ez da zoriontsua den bezala izanez. Baino pixkanaka-pixkanaka bere bizitza eginez doa indar askorekin eta azkenean ezagutzen du gizon Frantziar bat eta berataz maitemintzen da. Nire ustez istorio honen helburua da indarra baldin badaukazu nahi duzuna lor dezakezula kosta ala kosta. Bertako pertsonai guztiak errealak dira bizitza normal batekoak dira eta. Irakurketaren erritmoa pixkatxo bat zaila da eramatea baino bertan ageri diren hitzak ondo ulertzen dira. Nire iritziz, ez zait asko gustatu istorioa zeren eta triste xamarra da eta luze eta aspergarria baita ere.

A i T o R  . . .

Duela urte bat jada, ezarri zen tabakoa erretzearen aurkako legea. Lege hau ezarriko zenleku publikoetan, nola izan daitekeen taberna bat edo denda edo edozein komertzio. Tabakoa erretzearen legea hau esan nahi du : Tabernak eta lokalak izan behar direla erre daiteken lokal bat edo ezin daitekeen erre lokal bat. Badaude esteptzioak esaterako, erre daitekeen lokala ehun metro baino gehiago baditu egin beharko zen espazio bat non erretzeko espezializatua dagoen ke xurgatzailuekin eta guztiz. Nik ikusi dudanaz gela hauei buruz soilik izan da bat eta bertan zegoen karteltxo bat non jartzen zuen europako atseden arearik hoberenetarikoa zena. Textuan baita era aipatu dezakegu kontsumoa jeitsi dela % 4,82 baina puruena igo egin da % 10 . Hori pixkatxo bat arraroa da nere ikuspegitik zeren zentzu gehiena izango zuen bi tabako motak jeistea ez soilik tabako normalarena. Lege hau kontrolatzearen ardura gaur egun ni dakidanez herri edo hiri baikoitzeko udalak dauka ez hasieran bezala autonomi bakoitzaren gobernua zeukala eta izunak beraiek jartzen zituztela. Gaur egun izunak jarri behar zituztenak udalak ziren baino nabarmentzen denez ez dute gogorik izunak eta zigorrak ezartzeko aldizkaria dioenez zeren eta legea ez dena ari ondo betetzen ondo bizi da bere tabernan aldaketarik ez daudenez betiko gendea dauka eta bere dirua ez da aldatzen zeren eta bere aldaketa bakarra izan da kartentxo txiki bat, folio baten tamainiakoa, nun jartzen du : “ Taberna honetan erre daiteke” ezertxo ere gehiago. Legeari dagokionez, esaten zuen era 18 edo 16 urte baino gutxiago zuten pertsonak ezin zirela erre daitezkeen tabernetan sartu heldu batekin ez bazen. Bakarrik sartzen den umea edo aita edo amarekin sartzen duen umea ke berdin berdina arnastuko du, agian, gehiago arnastuko du gurasoekin joaten dena zeren eta beraiek erreko dute seguruenik. Azkenik eta amaiera dotore bat emateko nire idazketari, nire iriatziarekin amaituko dut. Nire ustez, lege hau ez du askorako balio izan zeren eta gauzak berdin berdin dihoazte eta udalak izunak jartzen ez dituzten bitartean gauzak horrela jarraituko dira lege honi kasurik egin gabe.

A i T o R  . . .

Aitor Arana daukagu ipuin hauen idazlea, 1963ko abenduaren 21ean jaio zen (Legazpin). Euskara irakaslea geroago eta oso gaztea zela bere lanak idazten hasi zen. Idazle honen beste lanen artean begirtatuz ikus dezakegu beste “ Ipuin lizunak “ argitaratu dituela irakurri ditugunaz aparte etaHistoria lazgarria (2001) eta Bost ahizpa (2003). Textuingurua ematen da 1640an median galdua dagoen herri oso txiki batean non etxe guztiak sakabanatuak ziren eta guztia baserriz osatua zegoen ez gaur dauden dorretxe edo urbanizazio antzekoekin. Lehenengo textuan ikus dezakegu duela urte askoko jarrerak eta nabarmena da txortan egitean neskatxaren aitak derrigortzen duela Bartolo ( Bere alabaren mutilaguna) Maritxurekin eskontzen seguruenik haurdun geratuko zelako. Lantzen diren gaiak gehien bat dira hainbat esperientzia sexual oso ondo azalduak ezaugarri guztiekin. Pertsonaiak gehien batrealak dira zeren eta ez dago supereroilik edota magia eginten duten pertsonaiak. Irakurketa oso erreza eta argia da zeren eta situazio guztiak oso ondo azaltzen ditu eta laguntzen du bakoitzaren imaginazioari. Bertan ateratzen diren hitzak ez dira oso arraroak esaterako baizik eta hitz ezagunak dira eta egunoro erabiltzen ohi direnak. Nire ustez, irakurketa entretenigarria da zeren lantzen ditu situazio guztiak ez soilik ondo ikusiak egon daitezkeenak baizik eta ez du zentsuratzen edo mozten bere istorioa baizik eta oso ondo igortzen du paperean pentsatzen dituen momentuak.

A i T o R ..

Nik aukeratutako zatia izan da bat – bateko heriotza kirol mundua. Hasiko naiz, azken urteotan gertatu diren heriotzekin adibidez azkenetarikoa izan da Sebilla futbol taldeko jokalaria Antonio puerta 22 urtekoa. Bere heriotzaren arrazoia izan zen bihotza eta arnas aparautua hainbat alditan gelditzea hiltzeko momentura heldu arte.

Gure burmuinari pixka bat eragin ondoren gertakizun hau gogoratuz hasiko naiz nahi ditudan puntuak lantzen nere ikuspuntua azaltzeko. Lehenik, 30 urte baino gazteagoak diren kirolarien artean heriotza arazoa kardiopatiak izaten dira eta 30 urtetik gorakoen heriotza arazoa izaten da koronarietako gaizotasunak. Ezin daiteke esan zeazki zehazki kirol bakoitzean ematen den arazoa zeren eta heriotza mota asko egon daitezke. Arrisku gehieneko kirolen barrua sartuko genukeen errugbia, txirridularitza eta futbola. Errugbiaren heriotzak izaten dira guztietan bezala bihotzeko edo arnas aparatuko arazoen ondorio baina nabarmendu daiteke errugbian kontaktu fisiko oso altua ematen dela zeren eta baloia berreskuratzeko eskuetatik kendu behar zaio eta horretarako ondo saiatu behar dira kentzen, bai indarrarekin bai azkartasunarekin baina batez ere indarrarekin.Txirrindularitzan ematen diren kasuak esfortzu batengatik izaten da baino ezfortzua drogak edo sistemaren inpultsoreak eraginda, adibidez, 1965 ean Tom Simpsonek bihotzeko bat izan zen bere heriotzaren arrazoia, autopsia egin eta gero mediku forenseek esan zuten sobreesfortzu batengatik izan zela hainbat substantzia dopagarri hartu ondoren. Gaur egun txirridularitzaren mundua dopaketa oso kontrolatuta dago eta aurtengo frantziako tourreko hainbat taldeko txirrindulariak deskalifikatuak izan ziren dopatzeagatik edo hainbat subtantzia hartzeagatik. Futboleko munduan dopaketa oso baxua da baino gogoratu dezakegu gertatu zitzaiona Pep Guardiolari duela hainbat urte Italiako Lazio taldean jolasten ari zela subtantzia dopagarriak aurkitu zituztela bere odolean edota ez oso urrun joanez Athletikeko Gurpegi jokalaria hainbat denbora egon zen jolastu gabe subtantziak bere odolean aurkitzeagatik.

Amaitzeko, Esaten dute medikuek oso zaila dela denborarekin arazoari aurre hartzea oso zaila dela eta nire ustez froga fisikoak aldi bat urtean egin ondoren bi aldiz egitea zeren eta ez daukazu erresistentzia berdina denboraldi hasieran edo amaieran zeren eta urtean zehar lan asko egiten dugu kirolariok .

A i T o R . . .

Textu honetan aipatuko dut nire iritzia euskaraz bikoiztutako lehenengo film pornografikoari eta barakaldoko Euskal sex ospakizunari buruz. Textuan aipatzen den bezala bikoiztutako lehenengo film pornografikoa, Marranas con ganas dauka izenburua . Nire ustez film-a bikoiztea euskaraz oso ideia ona iruditzen zait zeren eta modu horren bidez euskararen hizkuntza bultzatu daiteke pixkatxo bat gehiago . Euskal sex aretoan ondo iruditzen zait baita ere informazio eta kartel guztiak euskaraz egotea baita ere esan nahi du euskara leku askoetan erabilia daitekela eta oraindik denbora asko geratzen zaiola gehiago azteko eta leku gehiagotan egoteko. Gaizki iruditzen zaidana izan da Eusko Jaurlaritzak esandakoa pelikularen albisteari buruz, esaten du ez duela zerikusirik nahi mota honetako filmekin baina lehen esan dudan bezala film-a bikoiztea euskarari bultzakada txiki bat ematea da baina betidanik pornografiaren mundua gende artean oso gaizki ikusia egon da eta horregatik ez da izan beste bat Eusko Jaurlaritzaren hitzak. Baita ere textua aipatzen du beste zereginentzako Eusko Jaurlaritzak dirulaguntzak eman dituela baina marranas con ganas film-erako ez dute ezta euro bat eman eskatu eta eskatu ere. Eusko Jaurlaritzaren partez ez da oso egokia izan baina ezta ere desegokia izan. Egokia ez da izan zeren eta asko emango zuen hitzegiteko prentsari eta hainbat komunikabidei. Desegokia zeren eta Eusko Jaurlaritzak euskararen alden begiratu beharko zuen eta edozein gauza euskarari on egin dezakiona ona da nire ustez. Carlos resa izan da ospakizunaren sortzailea eta hau da bigarren urtea egiten dutela barakaldon eta baita era katalunian egin zuten mota honetak ospakizun bat eta ondo atera da leku guztietan. Katalunian ez dituzte dirulaguntzarik ematen bikoizketak egiteko baizik eta katalunian egiteko pelikulak eta katalanez egiteko eta hori nire ustez oso ideia ona da hizkuntzari ondo etorri zaiolako modu batez. Ez ematean dirulaguntzak zazpi pertsonetako talde bat hartu zuen film-a bikoizteko lana eta beraiek esapideak sartu zituzten film-aren bikoizketa osoa izateko.

Liburua gaur egungo garaian jarduten da non esaten da euskaldunok larrutan gutxi egiten dugula eta nun erreala bigarren maila dagoenean zorritxarrez askorentzat. Liburua Xabiren istorioa kontatzen du, Xabi darama sei urte larrutan jo gabe eta eyakulaziorik eduki gabe eta horrek bere gorputzean eta bere buruan hainbat buruauste eta arozoak sortuko dizkio baina homeopata batengana joango da,H jauna, eta berak lagunduko dio bere arazoa biderantzen hainbat janari mota janez eta hainbat gauza eginez nola adibidez jatea bananak eta intxaurrak jatea. Bere bizitza aldatuko da basamortuan bi neska berari laguntzean. Neskak izerditan blai zeuden bizikletan joanten zirelako xabi ikustean eta xabik hainbat lurrin eta usain aurkituko ditu bere ideiak aldatzeko. Nire ustez liburua hau esan nahi duena edo ikusarazi nahi digun asmoa da sexurik gabe gauzak zatarragoak izango zirela. Pertsonaiei begira esan daiteke guztiak nahiko irrealak edo xelebreak direla baina gure protagonista, Xabinator, guztietatik bereziena da. Irakurketari eta hiztegiari begira oso ondo irakurtzen da zeren eta hainbat zati marrazkiekin daude eta momentuak imaginatzen lagungarriagoa egiten zaizu. Nire iritzi pertsonalak ipuinari buruz nahiko ondo dago zeren eta gure supereroia ez da guztiak bezala oso ona guztiekin eta guzteie laguntzen diela guztiok esaten duten moduan baizik eta Xabinatorrek gauza bat bakarrik dauka buruan eta hori euskal neskak dira.